Miyomlar, rahimde (uterus) gelişen ve çoğu zaman iyi huylu (kanser olmayan) kitlelerdir. Bazı miyomlar belirti vermezken bazıları aşırı adet kanaması, adet düzensizliği, kasık ağrısı, karında baskı hissi, sık idrara çıkma gibi şikâyetlere yol açabilir.
“Miyom ameliyatı nedir?” sorusunun en net yanıtı şudur: Miyom ameliyatı, şikâyetlere neden olan veya hekim tarafından takip/tedavi gerektirdiği değerlendirilen miyomların cerrahi yöntemlerle çıkarılması işlemidir. Her miyom ameliyat gerektirmez. Karar; miyomun boyutu, sayısı, rahimdeki yeri ve hastanın şikâyetleri gibi faktörler birlikte değerlendirilerek verilir.
Miyom Ameliyatı Nasıl Yapılır?
“Miyom ameliyatı nasıl yapılır?” sorusunun yanıtı, miyomun rahimdeki yeri, boyutu, sayısı ve hastanın çocuk isteği gibi faktörlere göre değişir. Ameliyat planlamasında görüntüleme yöntemleri (çoğunlukla ultrason, bazı durumlarda MR) yol göstericidir.
Miyom ameliyatlarında başlıca üç yaklaşım kullanılır:
· Açık cerrahi
· Kapalı (laparoskopik) cerrahi
· Histeroskopik cerrahi (vajinal yoldan, rahim içinden)
Aşağıdaki başlıklarda yöntemler, ne zaman tercih edilebileceği ve temel mantığıyla açıklanmıştır.
Miyomektomi Nedir?
Miyomektomi, rahim korunarak sadece miyomların çıkarıldığı ameliyattır. Rahim alınmaz; miyomlar çıkarılır ve rahim dokusu mümkün olduğunca korunur. Çocuk sahibi olmayı planlayan veya rahmin korunmasının önemli olduğu hastalarda hekim tarafından sıklıkla değerlendirilen bir seçenektir.
Miyomektomi farklı yollarla yapılabilir. Bu seçimde en belirleyici konulardan biri miyomun yeridir:
· Rahim içi (submukoz) miyomlarda → daha çok histeroskopik yaklaşım değerlendirilir.
· Rahim duvarı içinde (intramural) veya rahim dışına doğru (subseröz) miyomlarda → daha çok laparoskopik (kapalı) veya açık cerrahi seçenekler gündeme gelir.
Bu eşleştirme genel bir çerçevedir. Nihai karar hekim değerlendirmesiyle verilir.
Açık Miyom Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Açık miyom ameliyatı, karın bölgesinde yapılan kesi ile rahme ulaşılarak miyomların çıkarıldığı klasik cerrahi yöntemdir.
Miyomun yeri açısından: Açık cerrahi daha çok rahim duvarı içinde (intramural) veya rahim dışına doğru (subseröz) yerleşimli miyomlarda gündeme gelebilir. Çünkü bu miyomlara çoğunlukla karın içinden erişim gerekir.
Açık yöntemin değerlendirilebildiği durumlar:
· Miyomların çok büyük olması
· Miyom sayısının fazla olması
· Kapalı yöntemin teknik olarak uygun görülmemesi
· Daha önce geçirilmiş ameliyatlara bağlı yapışıklık gibi ek durumlar
Açık yöntemde hekim, rahme ulaşıp miyomların yerleşimini değerlendirerek miyomları çıkarır. Seçim, “açık daha iyi” gibi genel bir yargıyla değil; güvenli cerrahi plan ile belirlenir.
Kapalı (Laparoskopik) Miyom Ameliyatı Nedir?
Kapalı (laparoskopik) miyom ameliyatı, karında birkaç küçük kesiden kamera ve cerrahi aletlerle girilerek yapılan ameliyattır.
Miyomun yeri açısından: Kapalı yöntem daha çok rahim duvarı içinde (intramural) veya rahim dışına doğru (subseröz) yerleşimli miyomlarda değerlendirilebilir. Bu yerleşimlerde miyoma karın içinden erişim gerekir ve laparoskopi bu erişimi küçük kesilerle sağlayabilir.
Kapalı yöntemin uygunluğu şu faktörlere bağlıdır:
· Miyomun boyutu ve sayısı
· Miyomun rahimdeki konumu
· Hastanın daha önce geçirdiği ameliyatlar
· Cerrahi planlama ve hekim değerlendirmesi
Kapalı yöntemin bazı hastalarda daha hızlı günlük yaşama dönüş sağlayabildiği bilinse de, her miyomda kapalı yöntem uygun olmayabilir.
Histeroskopik Miyom Ameliyatı Nedir?
Histeroskopik miyom ameliyatı, karında kesi olmadan vajinal yoldan rahim içine girilerek yapılan işlemdir.
Miyomun yeri açısından: Bu yöntem daha çok rahim içi (submukoz) miyomlarda değerlendirilir. Submukoz miyomlar rahim boşluğuna doğru büyüdüğü için rahim içinden erişim mümkün olabilir.
Histeroskopik yaklaşımın değerlendirilebildiği durumlar:
· Rahim boşluğunu etkileyen ve aşırı adet kanaması/adet düzensizliği ile ilişkili miyomlar
· Gebelik planı olanlarda rahim boşluğunu bozan miyomların hekimce sorun oluşturabileceğinin düşünülmesi
Uygunluk; miyomun boyutu ve rahim duvarına ne kadar gömülü olduğuna göre değişebilir.
Miyom Ameliyatı Ne Kadar Sürer?
“Miyom ameliyatı ne kadar sürer?” sorusunun yanıtı kişiye göre değişir. Süreyi etkileyen başlıca faktörler:
· Miyomun sayısı
· Miyomun boyutu
· Miyomun rahimdeki yeri (submukoz / intramural / subseröz)
· Seçilen yöntem (açık / laparoskopik / histeroskopik)
· Kanama kontrolü ve ek işlemler
Bu nedenle ameliyat süresi için en doğru bilgi, muayene ve görüntüleme sonrası hekim tarafından planlanan yönteme göre paylaşılır.
Miyom Ameliyatının Riskleri Var mı?
Evet. Her cerrahi işlem gibi miyom ameliyatının da riskleri vardır. “Miyom ameliyatı riskli mi?” sorusu değerlendirilirken riskler genel başlıklar halinde ele alınır:
· Kanama
· Enfeksiyon
· Anesteziye bağlı riskler
· Yapışıklık gelişimi
· Nadiren komşu organlarla ilgili sorunlar (mesane/bağırsak vb.)
Risk düzeyi; hastanın genel durumu, miyomun özellikleri ve seçilen cerrahi yöntem gibi faktörlere bağlıdır. Bu nedenle kişisel risk değerlendirmesi hekim muayenesiyle yapılır.
Hangi Durumlarda Miyom Ameliyatı Gerekir?
Miyomlar her zaman ameliyat gerektirmez. Ancak aşağıdaki durumlarda cerrahi tedavi seçenekleri daha sık değerlendirilir:
· Aşırı adet kanaması ve buna bağlı kansızlık (anemi)
· Günlük yaşamı etkileyen ağrı
· Bası şikâyetleri (sık idrara çıkma, kabızlık, karında baskı hissi)
· Gebelik planı olanlarda miyomun rahim boşluğunu bozması veya hekimce sorun oluşturabileceğinin düşünülmesi
· Hızlı büyüme şüphesi gibi durumlarda ileri değerlendirme gereksinimi
Karar; şikâyetler + muayene + görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilerek verilir.
Miyom Tehlikeli midir?
“Miyom tehlikeli mi?” sorusu çok sık sorulur. Miyomların büyük çoğunluğu iyi huyludur. Bu nedenle miyom tanısı, tek başına “kanser” anlamına gelmez. Bununla birlikte “tehlike” kavramı iki farklı açıdan değerlendirilmelidir:
· Kötü huylu olma ihtimali: Nadir görülür; yine de hızlı büyüme şüphesi veya alışılmadık bulgular varsa hekim ek değerlendirme önerebilir.
· Şikâyet ve etkiler: Miyomlar iyi huylu olsa bile kanama, ağrı, bası şikâyetleri veya gebelik planlamasını etkileyebilecek durumlara yol açabilir.
Aşağıdaki durumlarda hekim değerlendirmesi geciktirilmemelidir:
· Adet kanamasının belirgin artması veya uzun sürmesi (kansızlık belirtileriyle birlikte)
· Kasık/alt karın ağrısının şiddetlenmesi veya yeni başlaması
· Sık idrara çıkma, idrar yapmada zorlanma, kabızlık gibi bası şikâyetlerinin artması
· Gebelik planı varken rahim boşluğunu etkileyen miyom şüphesi
· Takiplerde boyutta belirgin değişim veya hızlı büyüme kuşkusu
Sonuç olarak miyomlar çoğu kişide tehlikeli değildir; ancak etkileri kişiye göre değişebildiği için düzenli takip ve hekim değerlendirmesi önemlidir.
Miyom Ağrı Yapar mı?
Evet, “miyom ağrı yapar mı?” sorusunun yanıtı bazı hastalar için evettir; ancak bu durum her hastada görülmez. Ağrı; miyomun boyutuna, yerleşimine ve çevre dokulara baskı yapıp yapmamasına bağlı olarak değişebilir.
Miyoma bağlı ağrı şu şekillerde hissedilebilir:
· Adet dönemlerinde artan kramp ve kasılma
· Sürekli veya aralıklı kasık/alt karın ağrısı
· Bel ve kasık bölgesine vuran dolgunluk-baskı hissi
· Cinsel ilişki sırasında ağrı (bazı yerleşimlerde)
· Basıya bağlı rahatsızlık: sık idrara çıkma, kabızlıkla birlikte karında gerginlik hissi
Ağrının nedeni her zaman miyom olmayabilir. Benzer şikâyetler farklı jinekolojik durumlarda da görülebilir. Bu nedenle ağrı yeni başladıysa, giderek artıyorsa veya günlük yaşamı belirgin etkiliyorsa hekim değerlendirmesi gerekir.
Ani başlayan şiddetli ağrı, bayılma hissi, yüksek ateş veya yoğun kanama gibi ek bulgular varsa acil değerlendirme gerekebilir.
Miyom Ameliyatı Kimler İçin Uygundur?
Miyom ameliyatı; şikâyetleri belirgin olan, miyomun özellikleri nedeniyle takip/medikal yaklaşımın yeterli görülmediği veya üreme planları açısından sorun oluşturabileceği değerlendirilen hastalarda gündeme gelebilir.
Uygunluk değerlendirmesinde yaş, çocuk isteği, miyomun yeri/boyutu/sayısı, şikâyetlerin şiddeti ve genel sağlık durumu birlikte ele alınır.
Miyom Ameliyatı Sonrası Süreç Nasıldır?
Ameliyat sonrası süreç seçilen yönteme göre değişir. İyileşme dönemi planlanırken hekimin önerdiği kontrol ve istirahat süresi önemlidir.
Ağır fiziksel aktivite, ağır kaldırma ve günlük yaşama dönüş gibi konular hekim tarafından kişiye özel planlanır.
Miyom Ameliyatı Sonrası Miyom Tekrarlar mı?
“Miyom ameliyatı sonrası miyom tekrarlar mı?” sorusunun yanıtı şudur: Çıkarılan miyomlar geri gelmez; ancak zaman içinde yeni miyomlar gelişebilir.
Bu durum genetik yatkınlık, hormonal yapı ve yaş gibi faktörlerle ilişkili olabilir. Bu nedenle ameliyat sonrası takip önemlidir.
