Histeroskopi, rahim ağzından (serviks) ilerletilen ince bir optik kamera sistemiyle rahim içinin (uterus kavitesi/endometrium) doğrudan görüntülenmesini sağlayan tanısal ve/veya tedavi edici bir işlemdir. Ultrason gibi görüntüleme yöntemleri rahim içi hakkında önemli ipuçları verse de, histeroskopi rahim içini “gözle görerek” değerlendirme avantajı sayesinde bazı durumlarda en net sonucu veren yöntemlerden biridir. İşlem sırasında rahim içi boşluğu sıvı (veya bazı sistemlerde gaz) ile genişletilir; böylece polip, submüköz miyom, yapışıklık (Asherman sendromu), septum (rahim içi perde) gibi lezyonlar daha net seçilir.
Histeroskopi Ne Demek?
Kelime anlamı olarak “histero-” rahmi, “-skopi” ise bakma/görüntüleme işlemini ifade eder. Yani histeroskopi, rahim içinin kamera ile incelenmesidir. Histeroskopi, iki temel amaçla uygulanır:
· Tanısal (diagnostik) histeroskopi: Rahim içini değerlendirmek, anormal kanama veya infertilite gibi şikâyetlerde nedeni araştırmak.
· Operatif (cerrahi) histeroskopi: Rahim içindeki patolojileri aynı seansta tedavi etmek (polip çıkarılması, yapışıklık açılması vb.).
Bazı hastalarda tanısal histeroskopi sırasında küçük bir girişim de yapılabilir. Ancak genel olarak “operatif” denildiğinde, cerrahi aletlerle tedavi edici işlem planlandığı anlaşılır.
Histeroskopi Neden Yapılır?
Histeroskopi, rahim içi kaynaklı şikâyetlerin tanı ve tedavisinde sık kullanılır. En yaygın nedenler şunlardır:
· Anormal uterin kanama: Ara kanama, yoğun adet kanaması, menopoz sonrası kanama.
· Rahim içi polip şüphesi veya polip tedavisi.
· Submüköz (rahim içine doğru büyüyen) miyomların değerlendirilmesi ve uygun olgularda çıkarılması.
· Tekrarlayan düşükler veya gebelik kaybı öyküsünde rahim içi yapısal nedenlerin araştırılması.
· İnfertilite (kısırlık) değerlendirmesinde rahim içi kavite problemlerinin saptanması.
· Rahim içi yapışıklık (Asherman) şüphesi, ameliyat sonrası adet azalması veya hiç olmaması.
· Rahim içi perde (septum) gibi doğuştan anomalilerin değerlendirilmesi ve uygun olguda düzeltme.
· Şüpheli ultrason bulgularının netleştirilmesi (kalın endometrium, düzensiz kavite görüntüsü vb.).
Histeroskopinin en önemli avantajı, rahim içindeki lezyonları direkt görerek tanı koymaya yardımcı olması ve uygun olgularda aynı seansta tedaviyi mümkün kılmasıdır. Böylece hem tanı gecikmesi azalır hem de bazı hastalarda tekrar işlem ihtiyacı düşer.
Operatif Histeroskopi Nedir?
Operatif histeroskopi, rahim içindeki patolojilerin tedavi edildiği cerrahi histeroskopi türüdür. Histeroskopun içinden veya yanından ilerletilen özel cerrahi aletlerle işlem yapılır. En sık uygulanan operatif girişimler:
· Endometrial polipektomi (polip çıkarılması)
· Submüköz miyomektomi (rahim içi miyomun çıkarılması)
· Adezyolizis (rahim içi yapışıklıkların açılması)
· Septum rezeksiyonu (rahim içi perdenin kesilmesi)
· Yabancı cisim çıkarılması (spiral ipi görülmüyorsa vb.)
Operatif histeroskopide işlem süresi yapılacak girişimin kapsamına göre değişir. Çoğu olguda kısa süreli genel anestezi veya spinal anestezi tercih edilebilir; bunun nedeni hem konfor hem de cerrahi güvenliktir.
Ofis Histeroskopi
Ofis histeroskopi, genellikle anestezi gerektirmeden, klinik ortamında (ameliyathane koşulları olmadan) yapılabilen tanısal histeroskopi uygulamasıdır. İnce çaplı cihazlarla rahim ağzı genişletilmeden ilerlemek mümkün olduğu için çoğu hastada konfor yüksektir. İşlem sonrası aynı gün günlük yaşama dönüş daha hızlıdır.
Ofis Histeroskopi Neden Yapılır?
Ofis histeroskopi çoğunlukla tanısal amaçla tercih edilir. Özellikle ultrason bulgusu şüpheli olduğunda veya rahim içinin net değerlendirilmesi gerektiğinde hızlı bir çözüm sunar. Sık kullanım alanları:
· Rahim içi polip şüphesinin doğrulanması
· Açıklanamayan ara kanamaların değerlendirilmesi
· İnfertilite veya tekrarlayan düşük öyküsünde kavite kontrolü
· Spiral kontrolü (ip görülmüyor, yerleşim değerlendirmesi vb.)
Bazı merkezlerde ofis histeroskopi sırasında küçük poliplerin çıkarılması gibi sınırlı girişimler de yapılabilir. Ancak her hasta için uygun olmayabileceğinden planlama hekim muayenesiyle yapılmalıdır.
Histeroskopi Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Histeroskopi işlemi, planlanan uygulamanın tanısal mı operatif mi olduğuna göre küçük farklılıklar gösterir. Genel hatlarıyla süreç şu adımlardan oluşur:
1. Hazırlık ve değerlendirme: Şikâyetlerin, ultrason bulgularının ve gerekiyorsa kan testlerinin değerlendirilmesi; gebelik olasılığının dışlanması.
2. İşlem pozisyonu: Hasta jinekolojik muayene pozisyonuna alınır, rahim ağzı antiseptik ile temizlenir.
3. Histeroskopun ilerletilmesi: İnce kamera rahim ağzından nazikçe ilerletilir. Ofis tipinde çoğu zaman rahim ağzı genişletme gerekmez.
4. Kavite genişletme ve görüntüleme: Rahim içi boşluk sıvı ile genişletilir; endometrium yüzeyi, tüp ağızları ve olası lezyonlar değerlendirilir.
5. Gerekirse cerrahi müdahale: Polip/miyom çıkarma, yapışıklık açma gibi işlemler uygun aletlerle yapılır.
6. İşlem sonrası izlem: Kısa süre gözlem yapılır; taburculuk önerileri verilir.
Operatif histeroskopide, işlem sırasında çıkarılan dokular patoloji incelemesine gönderilebilir. Bu, özellikle anormal kanama ve polip gibi durumlarda tanıyı kesinleştirmek için önemlidir.
Histeroskopi Anestezi ile mi Yapılır?
Histeroskopinin anestezi gerektirip gerektirmediği; işlemin tipi, hastanın ağrı eşiği, rahim ağzının durumu ve yapılacak müdahalenin kapsamına göre değişir. Genel yaklaşım şöyledir:
· Tanısal/ofis histeroskopi: Çoğu hastada anestezi olmadan veya basit ağrı kesici destekle yapılabilir.
· Operatif histeroskopi: Polip/miyom çıkarılması, yapışıklık açılması gibi cerrahi müdahalelerde genellikle kısa süreli genel anestezi veya spinal anestezi tercih edilir.
· Özel durumlar: Rahim ağzı darlığı, şiddetli kaygı veya ağrı hassasiyeti olan hastalarda anestezi planlanabilir.
Amaç, hem hastanın konforunu sağlamak hem de işlemin güvenli ve kontrollü şekilde tamamlanmasına yardımcı olmaktır.
Histeroskopi Kaç Dakika Sürer?
İşlem süresi, tanısal veya operatif olmasına göre değişir. Tanısal histeroskopi çoğunlukla 5–10 dakika içinde tamamlanır. Operatif işlemler ise yapılacak girişimin büyüklüğüne göre yaklaşık 15–45 dakika (bazı olgularda daha uzun) sürebilir. İşlem öncesi hazırlık ve işlem sonrası kısa gözlem süreleri de eklendiğinde hastanede kalış süresi genellikle birkaç saat içinde tamamlanır.
Histeroskopi Ne Zaman Yapılır?
Histeroskopi için en uygun zaman, çoğu hastada adet kanamasının bitiminden sonraki ilk günlerdir. Bu dönemde endometrium (rahim iç zarı) daha ince olduğu için rahim içi daha net görüntülenir ve küçük lezyonlar daha kolay saptanabilir. Menopoz sonrası kanama gibi durumlarda ise zamanlama, hekimin değerlendirmesine göre planlanır.
Histeroskopi Adetin Kaçıncı Günü Yapılır?
Pratikte en sık önerilen aralık, adetin 6–10. günleri arasındadır (adet başlangıcı 1. gün kabul edilirse). Bu aralıkta kanama genellikle sona ermiş olur ve rahim içi değerlendirme daha sağlıklı yapılır. Düzensiz kanama yaşayan hastalarda veya acil değerlendirme gereken durumlarda ise hekim, uygun zamanı kişiye özel belirler.
Histeroskopi Sonrası
Histeroskopi sonrası süreç, yapılan işlemin kapsamına göre değişmekle birlikte çoğu hastada hızlı ve sorunsuz ilerler. Tanısal/ofis histeroskopiden sonra aynı gün normal aktivitelere dönmek mümkündür. Operatif histeroskopiden sonra ise 1–3 gün istirahat, ağır egzersizden kaçınma ve hijyen önerilerine dikkat edilmesi gerekebilir. Hekiminizin önerdiği ağrı kesici veya ilaçlar düzenli kullanılmalıdır.
Histeroskopi Sonrası İyileşme Süreci?
İşlem sonrası hafif kasık ağrısı, adet sancısına benzer kramplar ve lekelenme tarzı kanama sık görülen, genellikle normal kabul edilen bulgulardır. Çoğu hastada şikâyetler birkaç gün içinde azalır. Operatif işlemler sonrası iyileşme süreci, çıkarılan lezyonun büyüklüğüne ve rahim içi müdahalenin derecesine bağlıdır.
İyileşme döneminde genel öneriler:
· İlk 24–48 saatte ağır kaldırma ve yoğun egzersizden kaçınma
· Hekimin önerdiği süre boyunca havuz/deniz ve vajinal duş gibi enfeksiyon riskini artırabilecek uygulamalardan uzak durma
· Ateş, kötü kokulu akıntı, şiddetli ağrı gibi durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurma
Histeroskopi Sonrası Kanama Ne Kadar Sürer?
Histeroskopi sonrası kanama genellikle hafif düzeydedir ve çoğu hastada 1–3 gün içinde belirgin şekilde azalır. Tanısal işlemler sonrası genellikle lekelenme şeklindedir. Operatif girişimler (polip/miyom çıkarılması gibi) sonrası birkaç gün daha belirgin, ancak yine de çoğu zaman “hafif-orta” düzeyde olabilir.
Histeroskopi Sonrası Kanama Kaç Gün Sürer?
Kanama süresi kişiden kişiye değişebilmekle birlikte çoğu hastada 2–5 gün içinde tamamlanır. Nadiren 7 güne kadar uzayan lekelenme görülebilir. Şu durumlarda kontrol önerilir: kanamanın giderek artması, pıhtılı yoğun kanama, baş dönmesi/halsizlik, yüksek ateş veya kötü kokulu akıntı eşlik etmesi.
Histeroskopi Sonrasi İlk Adet Ne Zaman Olur?
Genel olarak ilk adet, işlemden sonraki 3–6 hafta içinde görülür. Bu süre; kişinin kendi adet düzeni, yapılan işlemin kapsamı ve eşlik eden hormonal durumlara göre değişebilir. Eğer 6–8 hafta içinde adet görülmezse veya şiddetli ağrı ile birlikte gecikme olursa, altta yatan başka bir nedenin dışlanması için hekim kontrolü önerilir.
Histeroskopi ile İstmosel Onarımı
İstmosel, özellikle sezaryen sonrası rahim alt segmentinde (sezaryen kesisi bölgesinde) oluşabilen bir “keseleşme/çökme” defektidir. Bazı hastalarda ara kanama, uzun süren lekelenme, pelvik ağrı veya infertilite ile ilişkilendirilebilir. Histeroskopik yöntemle istmosel onarımı, uygun hastalarda rahim içinden girilerek defekt kenarlarının düzeltilmesi ve kanama şikâyetinin azaltılması amacıyla planlanabilir.
İstmosel tedavisi her hastada aynı şekilde uygulanmaz. Defektin büyüklüğü, rahim duvar kalınlığı, gebelik planı ve şikâyetlerin şiddeti gibi faktörlere göre farklı cerrahi seçenekler (histeroskopik, laparoskopik veya kombine) gündeme gelebilir. Bu nedenle istmosel şüphesi olan hastaların ayrıntılı değerlendirilmesi önemlidir.
